Wycinanka kurpiowska – leluje, gwiazdy i zielki

Wycinanki kurpiowskie
View Gallery
7 Photos
Kolekcja kurpiowska z Folkstar
Wycinanka kurpiowska – leluje, gwiazdy i zielki
Kolekcja kurpiowska z Folkstar

Przykładowe produkty z kurpiowskim wzorem znanym z kurpiowskich wycinanek

Source: www.folkstar.pl
Strój ludowy Kurpiów.
Wycinanka kurpiowska – leluje, gwiazdy i zielki
Strój ludowy Kurpiów

Magnes drewniany folk Kurpianka

Source: www.folkstar.pl
Ozdobne puszki z kurpiowskim wzorem
Wycinanka kurpiowska – leluje, gwiazdy i zielki
Ozdobne puszki z kurpiowskim wzorem

Herbata i krówki w ozdobnych puszkach wielorazowego użytku z wzorem kurpiowskim

Source: www.folkstar.pl
Leluje kurpiowskie
Wycinanka kurpiowska – leluje, gwiazdy i zielki
Leluje kurpiowskie

Przypinka FOLK mała inspirowana wycinanką kurpiowską

Source: www.folkstar.pl
Kurpiowskie etui na telefon, tablet
Wycinanka kurpiowska – leluje, gwiazdy i zielki
Kurpiowskie etui na telefon, tablet

Etui na telefon komórkowy i tablet z kurpiowskim wzorem

Source: www.folkstar.pl
Lampa z motywem drzewka życia
Wycinanka kurpiowska – leluje, gwiazdy i zielki
Lampa z motywem drzewka życia

Lampa stojąca we wzory kurpiowskie

Source: www.folkstar.pl
Kubek kurpiowski - drzewo życia
Wycinanka kurpiowska – leluje, gwiazdy i zielki
Kubek kurpiowski - drzewo życia

Kurpiowski kubek z symbolicznym drzewem życia

Source: www.folkstar.pl

Wycinanka kurpiowska jako symbol tożsamości i regionu.

Wycinanka kurpiowska łączona jest z krainą o nazwie Kurpie – leżącej na terenie dwóch puszcz mazowieckich: Puszczy Białej oraz Puszczy Zielonej. Swym zasięgiem obejmuje tereny aż do granic Litwy.

Strój ludowy KurpiówUproszczony strój ludowy Kurpiów zaprezentowany na drewnianym magnesie, fot. Folkstar.pl

Charakterystycznym elementem folkloru tego regionu, poza strojem ludowym stały się wycinanki.

Tradycyjna wycinanka kurpiowska

Tradycyjna wycinanka kurpiowska, czarna naklejona na białym tle, fot. Folkstar.pl

Historia wycinanek sięga lat 80. XIX wieku. To wtedy pojawiają się pierwsze wzmianki na ich temat. Pierwotnie zastępowały firanki-zazdrostki, na które nie wszyscy mieszkańcy wsi mogli sobie pozwolić. Papier był tańszym tworzywem niż materiał na firanki, dlatego właśnie z papieru wycinano wzory, a następnie zdobiono nimi okna. Używano do tego nożyc do strzyżenia owiec.

Nożyce do strzyżenia owiec

Nożyce do strzyżenia owiec wykorzystywane do robienia wycinanek, fot. Folkstar.pl

Inna wersja mówi, że wzór drzewa życia – bardzo popularnego wśród motywów kurpiowskiej wycinanki, został zaczerpnięty z kultury żydowskiej. Żydzi także przyozdabiali swe okna wycinankami, być może na Kurpiach zwyczaj zdobienia okien rozpowszechnił się dzięki nim.

Kubek kurpiowski - drzewo życiaWzór drzewa życia zaprezentowany na kubku, fot. Folkstar.pl

Z czasem, gdy we wsiach zaczęli pojawiać się wędrowni handlarze, sprzedający m.in. kolorowy papier, wycinano barwniejsze wzory, które pięknie prezentowały się na białych ścianach izb.

Wycinanka kurpiowska pełniła dwie funkcje:

– była wyrazem artystycznych upodobań,

– świadczyła o zaangażowaniu mieszkańców w obchody dorocznych świąt kościelnych, zwłaszcza Bożego Narodzenia i Wielkanocy.

Wystroj-chaty-kurpie

Domowy ołtarzyk przystrojony kurpiowskimi wycinankami, fot. www.wikipedia.pl

Klasyczną formę stanowi symetryczna kompozycja pionowa, dwuczłonowa, gdzie dolna część to (zwykle jednoelementowa) podstawa, natomiast górna – misternie wycięta korona.

Do najpopularniejszych wzorów wycinanki kurpiowskiej należą leluje, gwiazdy i zielki.

Leluje

Leluja w wazonie, zwana także drzewkiem życia była najwcześniejszym motywem kurpiowskiej wycinanki. Jej kształt przypomina drzewko, otoczone stylizowanymi ornamentami roślinnymi bądź zwierzęcymi (najczęściej kogutami). Charakterystyczną cechą jest symetria oraz to, że górna część jest szersza i bogatsza od podstawy.

sdfsdfsLeluje kurpiowskie jako motyw zdobniczy lampy stojącej, fot. Folkstar.pl

 

Gwiazdy

Pierwowzorem były „światy”, czyli małe kółeczka wycięte z opłatka (w przypadku bogatszych gospodarzy) lub z papieru (u biedniejszych), podwieszane na belce pod sufitem w okresie świąt Bożego Narodzenia. Jako wycinanki głównie wisiały na ścianach izb, zyskały także większe rozmiary. Charakteryzuje je przede wszystkim plan koła oraz jednokolorowe pokrycie.

wycinanka_folk-300x300

Wycinanka kurpiowska o motywie gwiazdy, fot. www.naludowo.pl

 

Zielki

Wielokolorowe, symetryczne, kojarzące się z kwiatami wystającymi z doniczek. To najrzadziej proponowana forma kurpiowskiej wycinanki.

wycinanka_kurpiowska_5

Zielki kurpiowskie, fot. www.naludowo.pl

Współcześnie zmieniła się także wymowa wycinanki. Już nie zdobi mieszkalnych wnętrz, jest raczej wyrazem tożsamości Kurpiów oraz ich regionalnym produktem, z którego są bardzo dumni.

1280px-Poland's_Pavillion_at_the_2010_World_Expo_in_Shanghai

Polski pawilon na World Expo 2010 w Szanghaju o bryle inspirowanej kurpiowską wycinanką, fot. www.wikipedia.pl

W sklepie Folkstar możecie znaleźć różne produkty inspirowane kurpiowskimi wycinankami. Zapraszamy!

Kolekcja kurpiowska z Folkstar

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

2 Komentarzy
  1. Mam wszystko z tej serii. Jeszcze były koszulki.
    Ja pochodzę z Kurpi białych i niestety szkoda że nie posiadają Państwo nic z tej części Kurpi.
    Są to przepiękne hafty.
    Kiecki, obrusy,koszule.

  2. Motyw drzewa życia nie jest w tym przypadku z kultury żydowskiej, tylko jest związany z prasłowiańskim mitem chtonicznym, tj. o stworzeniu świata. Stąd też częsty motyw dwóch gołąbków, a także koguta. Motywy te występowały nie tylko w wycinankach.

Zostaw Komentarz

Your email address will not be published.

Możesz użyć takich HTML tagów i atrybutów: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>