O haftach kaszubskich

haft kaszubski z Haft Polski J.Turska
View Gallery
11 Photos
haft kaszubski z Haft Polski J.Turska
O haftach kaszubskich
haft kaszubski z Haft Polski J.Turska

Tutaj dostępne produkty z kaszubskim wzorem

Source: www.folkstar.pl
Elementy haftu kaszubskiego (zdjęcie pochodzi ze strony interklasa.pl)
O haftach kaszubskich
Elementy haftu kaszubskiego (zdjęcie pochodzi ze strony www.interklasa.pl)

Tutaj dostępne produkty z kaszubskim wzorem

Source: www.folkstar.pl
www.folkstar.pl
O haftach kaszubskich
Haft kaszubski (zdjęcie pochodzi ze strony pomorskie.travel)

Tutaj dostępne produkty z kaszubskim wzorem

Source: www.folkstar.pl
Fartuszek z haftem kaszubskim
O haftach kaszubskich
Fartuszek z haftem kaszubskim

Fartuszek połówka z haftem kaszubskim

Source: www.folkstar.pl
Haft kaszubski (zdjęcie pochodzi ze strony haftkaszubski.pl)
O haftach kaszubskich
Haft kaszubski (zdjęcie pochodzi ze strony haftkaszubski.pl)

Tutaj dostępne produkty z kaszubskim wzorem

Source: www.folkstar.pl
Haft kaszubski (zdjęcie pochodzi ze strony haftkaszubski.pl)
O haftach kaszubskich
Haft kaszubski (zdjęcie pochodzi ze strony haftkaszubski.pl)

Tutaj dostępne produkty z kaszubskim wzorem

Source: www.folkstar.pl
Chusta z haftem kaszubskim
O haftach kaszubskich
Chusta z haftem kaszubskim

Chusta z ręcznie haftowanymi wzorami kaszubskimi

Source: www.folkstar.pl
Kopertówka z kaszubskim haftem
O haftach kaszubskich
Kopertówka z kaszubskim haftem

Lniana kopertówka z ręcznie wykonanym haftem kaszubskim

Source: www.folkstar.pl
Woreczek lawendowy z haftem kaszubskim
O haftach kaszubskich
Woreczek lawendowy z haftem kaszubskim

Woreczek lawendowy z ręcznie haftowanym kaszubskim wzorem

Source: www.folkstar.pl
Kosmetyczka z haftem kaszubskim
O haftach kaszubskich
Kosmetyczka z haftem kaszubskim

Półokrągła kosmetyczka z ręcznie haftowanym kaszubskim wzorem

Source: www.folkstar.pl
Komplet serwet z haftem kaszubskim
O haftach kaszubskich
Komplet serwet z haftem kaszubskim

Komplet serwet ręcznie wykonanym z kaszubskim haftem

Source: www.folkstar.pl

O hafcie i szkołach kaszubskich

Stali bywalcy strony folkstar.pl z pewnością mieli okazję zauważyć, że sporą część naszej ludowej kolekcji stanowią gadżety i akcesoria przyozdobione haftem kaszubskim.

Kopertówka z kaszubskim haftemChusta z haftem kaszubskim

 

Właśnie dziś postanowiliśmy uchylić Wam rąbka tajemnicy i przybliżyć Wam historię haftu kaszubskiego, zdradzić skąd się wziął i na jakie szkoły się dzieli.
Zapraszamy do lektury!

Historia
Początek wytwórstwa haftu kaszubskiego datowany jest na XII-XVI wiek i łączony głównie z żeńskimi zakonami norbertanek i benedyktynek. W zdobnictwie dominowały motywy kwiatowe oraz ściśle określona kolorystyka: niebieski (w trzech odcieniach), czerwony, czarny, zielony i żółty. Kompozycja wiodąca przypominała drzewo o nie splatających się i nie krzyżujących ze sobą nawzajem rozłożystych gałęziach – tzw. „drzewo życia”. Dopiero na przełomie XIX i XX wieku wykształciły się poszczególne szkoły haftu, a każda z nich wyróżniała się swoją techniką. Aż do dziś, haft ten jest najbardziej znaną dziedziną sztuki ludowej Kaszub. Rodzima nazwa brzmi kaszëbsczi wësziwk.

Pocztówka kaszubskie wzory
Źródło: pocztówka pochodzi ze strony http://www.haft.slupsk.edu.pl/

Szkoła żukowska
Początki tradycyjnej szkoły żukowskiej sięgają XIII wieku, będąc domeną sióstr norbertanek. W tamtym czasie haftowało się złotą i srebrną nicią, zdobiąc w bardzo skromny sposób (co symbolizowało ubogie życie klasztorne). Norbertanki prowadziły szkoły dla bogatych panien, ale po kasacie zakonu przez Prusaków w 1834 roku, przyjmowały na uczennice również chłopki. Obecna metoda haftowania jest zasługą Jadwigi i Zofii Ptach, które odziedziczyły wiedzę po swojej babce, jednej z ostatnich uczennic norbertanek, zachowując tradycje wyuczone w klasztorze. Ściśle przestrzega się zasad kolorystycznych, stosując siedem barw: trzy odcienie niebieskiego, żółty, czerwony, zielony i czarny. Motywy o takim samym kolorze nie mogą występować obok siebie.

Haft kaszubski szkoła żukowska

Haft kaszubski szkoła żukowska
Źródło: zdjęcia haftu kaszubskiego szkoły żukowskiej pochodzą ze strony http://kaszubskaksiazka.pl/

Szkoła wdzydzka
Jedna z ciekawszych szkół haftu kaszubskiego, powstała w głowie założycielki skansenu we Wdzydzach – Teodory Gulgowskiej! Pamiętajcie jednak, że nie świadczy to o braku jakichkolwiek korzeni. Przeciwnie, haft wdzydzki był wykonywany w tradycyjnej wersji, jeszcze na początku XX wieku, jednak z początkiem I wojny światowej wyrabianie ustało. Gulgowska, będąca artystką i plastyczką, zaprojektowała wzór w 1925 roku, składając „do kupy” wszystkie znane sobie motywy haftów z Kaszub (głównie zaczerpniętych ze zdobnictwa złotych czepców) oraz malowideł na szkle i ceramice, a także przejęła z tradycji pionowy układ motywu wiodącego. Cechami charakterystycznymi są bogata kolorystyka (aż siedemnaście barw!) i zwarty układ motywów. Oprócz podstawowych kolorów stosuje się jeszcze pomarańczowy, brązowy, różowy oraz wszelkie pastelowe odcienie. Szkoła wdzydzka miała duży wpływ na pozostałe szkoły, działające w okolicy.

Haft kaszubski szkoła wdzydzka
Źródło: HAFT KASZUBSKI. Seria ABC. Edmund Szymikowski Wyd.Region

Szkoła pucka
To ostatnia ze szkół, uformowana w okresie międzywojnia. Tradycję haftu puckiego zaczerpnięto z haftu żarnowieckiego, którego pionierkami były benedyktynki i cysterki. Propagatorką została działaczka kaszubska oraz hafciarka Bronisława Wrycza-Plińska, mająca pod swoją pieczą aż 450 uczennic! Szkoła pucka zyskała rozgłos dzięki Antoninie Pronobis – inicjatorce oraz organizatorce kursu robót kobiecych w Swarzewie, a także za sprawą Heleny Miotk – patriotki lokalnej. Szkoła pucka charakteryzuje się siedmiobarwnymi kompozycjami, a najczęstszymi motywami kwiatowymi są: mikołajek nadmorski, bałwanek i koniczynka w otoczeniu sieci i fal.

Haft kaszubski szkoła pucka

Źródło: kadr zdjęcia zaczerpniętego ze strony http://magazynkaszuby.pl/

Haft kaszubski szkoła pucka
Źródło: HAFT KASZUBSKI. Seria ABC. Edmund Szymikowski Wyd.Region

Szkoła wejherowska
Uznawana – obok słupskiej – za najmłodszą, narodziła się w 1957 roku z inicjatywy Franciszki Majkowskiej, siostry działacza kaszubskiego oraz pisarza – Aleksandra Majkowskiego. Zaproponowała własne wzornictwo, z przewagą czerwonych i żółtych barw, dodając nowe motywy kwiatowe takie jak: dalia, chryzantema, groszek, bez, aster, pąki hiacyntu czy kąkol. Haft reprezentujący szkołę wejherowską jest wyraźnie „cięższy” niż żukowska, widoczne jest podobieństwo do szkoły wdzydzkiej.

Haft kaszubski szkoła wejherowskaŹródło: WZORY HAFTU KASZUBSKIEGO Szkoła Wejherowska Wydane przez Gdański Oddział Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego

Szkoła tucholska
Można śmiało nazwać ją najtrudniejszą, a każdy haftujący wedle jej reguł powinien wykazać się dobrym poczuciem kolorystyki. Dlaczego? Ano dlatego, że w hafcie tucholskim występuje aż jedenaście odcieni… złota i  bursztynu, będących nawiązaniem do tzw. „złotogłowia”, czyli do złotych czepców noszonych przez zamożne kobiety głównie w XIX wieku. Powstała w latach 60. XX wieku w Tucholi, gdzie brakowało typowego, rodzimego haftu, w związku z czym, będąc pod silnym wpływem Kaszub, rozpoczęto wyrabianie własnego, wzorując się na regułach haftów kaszubskich (a dokładniej szkoły żukowskiej). Szkoła tucholska charakteryzuje się bogatym wzornictwem i wyjątkowym kunsztem wykonania.

Haft kaszubski szkoła tucholska
Źródło: HAFT KASZUBSKI. Seria ABC. Edmund Szymikowski Wyd.Region

Szkoła borowiacka
Podoba do szkoły tucholskiej, ponieważ hafciarki komponowały wzory haftując je tylko w jednej barwie – żółtej. Wykorzystywano motywy różnych szkół, jest to więc największy misz-masz spośród wszystkich rodzajów szkół haftu kaszubskiego. Zdecydowanie łamana jest tu zasada odrębności linii – wedle szkoły borowiackiej, łodygi mogą się przecinać, a przez to tworzyć interesującą kompozycję. Inspiracją dla haftu borowiackiego była szkoła żukowska. Różnią się detalami, głównie inną techniką wyszywania motywów.

Haft kaszubski szkoła borowiacka
Źródło: WZORY HAFTU KASZUBSKIEGO Szkoła Borowiacka Wydane przez Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie Chojnice 1980

Szkoła słupska
Najmłodsza ze wszystkich szkół, nie nawiązująca do żadnej tradycji z prostej przyczyny – w okolicach Słupska nie istniał żaden sposób wykonywania haftów kaszubskich, nie było też mowy o żadnej szkole. Wzornictwo zostało odtworzone na podstawie średniowiecznych odkryć archeologicznych i zbieractwa elementów zdobniczych rękodzieła, takiego jak: meble, ceramika czy sprzęty gospodarstwa domowego. To typowy przykład reprodukcji tradycji kaszubskiej. Krzewicielami szkoły byli: pochodząca z Rowów etnograf Hugona Ostrowska-Wójcik, oraz słupskie małżeństwo plastyków Dorota Sikorska-Łaźny i Mieczysław Łaźny.

Haft kaszubski szkoła słupska                                                   Źródło: HAFT KASZUBSKI. Seria ABC. Edmund Szymikowski Wyd.Region

1 Komentarz
  1. Ręczne hafciarstwo kaszubskie szkoły żukowskiej jest jednym ze starszych elementów kultury na Kaszubach. Hafciarstwo kaszubskie szkoły żukowskiej jest na krajowej liście niematerialnego dziedzictwa kulturowego.

Zostaw Komentarz

Your email address will not be published.

Możesz użyć takich HTML tagów i atrybutów: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>